Cùng một cầu thang, sao có nhà đi lên xuống không mệt, có nhà đi một lần đã ngại?
Tôi đếm bước hai cầu thang cùng cao 3,3m. Cầu thang thứ nhất 21 bậc, cổ bậc cao 15,7cm, mặt bậc rộng 26cm, chiếu nghỉ rộng 90cm có đèn vàng ấm, tay vịn gỗ tròn vừa tay. Bà 70 tuổi đi lên xuống 10 lần một ngày không kêu.
Cầu thang thứ hai 19 bậc cho đỡ tốn diện tích, cổ bậc cao 17,3cm, mặt bậc rộng 22cm, không có chiếu nghỉ, đèn trắng tuýp trên trần cao 3,3m, tay vịn sắt hộp sắc. Người trẻ đi một lần đã mỏi bắp chân, bà đi phải vịn hai tay.
Khác nhau không nằm ở đá kim sa hay đá trắng. Khác nhau nằm ở 3cm của cổ bậc và một bóng đèn vàng ở chiếu nghỉ cho phép dừng lại thở.
Cầu thang là chỗ mỗi ngày đi qua nhiều nhất sau cửa, hơn cả bếp. Cầu thang làm sai, cả nhà ngại lên tầng, nhà 3 tầng mà chỉ ở tầng 1.
1. Cổ bậc 15-16cm và mặt bậc 26cm – 3cm quyết định mỏi hay không mỏi
Công thức cầu thang êm: 2 lần cổ bậc + mặt bậc = 60-62cm, là bước chân người Việt. Cổ bậc 15,5-16cm, mặt bậc 26-28cm, đi như đi bộ trên đường bằng, không phải nhấc cao.
Nhà phố 4m hay làm cổ bậc 17-18cm để giảm số bậc, tiết kiệm 0,5m². 17,5cm cao hơn 15,5cm chỉ 2cm, nhưng mỗi bước nhấc cao hơn 2cm, 21 bậc là nhấc thêm 42cm, bằng leo thêm 3 bậc. Đi 10 lần một ngày là leo thêm 30 bậc, mỏi.
Mặt bậc 22cm thì mũi giày thò ra ngoài, đi phải đặt nửa bàn chân, sợ trượt, gồng ngón chân, mỏi. Mặt bậc 26cm đặt vừa bàn chân 42, đi tự tin, không gồng.
Làm đúng cho nhà 4m: cao tầng 3,3m, làm 21 bậc, cổ 15,7cm, mặt 26cm, cầu thang dài 3,9m, chiếm 80cm ngang nhà, còn lại 3,2m cho phòng, vẫn đủ. Đừng ham giảm 2 bậc, tiết kiệm 50cm dài nhưng mỏi cả đời.
Mũi bậc nên vát 1cm và có nẹp chống trơn, không để mũi bậc vuông sắc, đi vấp.
2. Chiếu nghỉ và đèn vàng – chỗ dừng lại thở, chỗ trẻ con ngồi, bà tựa
Cầu thang dài 21 bậc không nên làm một mạch, phải có chiếu nghỉ giữa, rộng bằng vế thang, 80-90cm. Chiếu nghỉ là chỗ dừng lại thở, là chỗ bưng mâm cơm dừng lại đổi tay, là chỗ trẻ con ngồi chờ, là chỗ bà vịn nghỉ.
Nhà 4m hay bỏ chiếu nghỉ, làm cầu thang xoắn ốc hoặc chữ U không nghỉ để tiết kiệm. Không có nghỉ, đi một mạch 3,3m, tim đập nhanh, ngại đi.
Chiếu nghỉ phải có đèn vàng 2700K riêng, thấp 1,6m so với chiếu nghỉ, không phải đèn tuýp trắng trên trần 3,3m. Đèn vàng thấp rọi vào chiếu nghỉ ấm, thấy bậc rõ, tối đi không trượt. Đèn trắng cao chói, không thấy mép bậc, dễ trượt.
Và chiếu nghỉ nên có một ô cửa sổ nhỏ 40x40cm hoặc khe sáng 40cm từ giếng trời, có gió, có sáng, đứng nghỉ nhìn ra ngoài được, không phải đứng trong hộp tối.
Một bóng đèn vàng 150 nghìn ở chiếu nghỉ, đổi lại bà dám đi lên xuống một mình buổi tối.
3. Tay vịn tròn 4cm và gầm thang – tay vịn là tay người già, gầm thang là nhà kho của trẻ con
Tay vịn sắt hộp 4x2cm sắc cạnh, cầm không vừa tay, trơn, người già không dám vịn chặt. Tay vịn phải tròn đường kính 4-4,5cm, gỗ, ấm tay, vừa nắm, cao 85-90cm so với mặt bậc, liên tục từ dưới lên trên, không đứt đoạn ở chiếu nghỉ.
Tay vịn phải có ở cả hai bên nếu nhà có người già, hoặc ít nhất một bên liên tục và một bên có tay vịn con 60cm cho trẻ con.
Gầm thang nhà 4m đừng để trống cho đẹp, cũng đừng xây kín thành kho tối. Làm kệ bậc thang: bậc 1 cao 15cm làm ngăn kéo để giày, bậc 2 làm ngăn để đồ chơi trẻ con tự lấy được, bậc cao hơn làm kệ sách. Gầm thang thành chỗ chứa mà không tốn diện tích, trẻ con có chỗ tự lấy đồ.
Và đừng để nhà vệ sinh dưới gầm thang nếu gầm thang thấp 1,6m, người cao vào phải cúi, ẩm, tối. Gầm thang thấp chỉ nên làm kho, nhà vệ sinh phải cao 2,2m mới không bí.
Vị nhân sinh ở đây là: cầu thang là nơi nối các tầng, nhưng cũng là nơi nối các thế hệ. Trẻ con chạy lên chạy xuống, ông bà đi chậm, mẹ bưng mâm cơm, bố xách đồ. Cầu thang êm, cổ thấp 15,7cm, mặt rộng 26cm, có chiếu nghỉ có đèn vàng, ai cũng đi được, không ai ngại. Cầu thang dốc, cổ cao 17,5cm, không nghỉ, không đèn, chỉ người trẻ khỏe đi được, ông bà ở lì tầng 1, trẻ con ở lì tầng 2, nhà 3 tầng mà như 3 nhà riêng.
Một cầu thang êm giữ được nhà đi lại với nhau.
Nếu cầu thang nhà bạn đang đi mỏi, thử đo 3 chỗ này:
1. Cổ bậc cao bao nhiêu, mặt bậc rộng bao nhiêu, 2x cổ + mặt có bằng 60-62cm không, nếu cổ 17,5cm thì nên làm thêm 2 bậc nữa hạ xuống 16cm
2. Có chiếu nghỉ không, rộng bao nhiêu, có đèn vàng riêng không, tối đi có thấy mép bậc không
3. Tay vịn tròn 4cm hay sắt hộp, cao 85-90cm không, có liên tục không, có chỗ nào đứt
Sửa được một trong ba, đi đỡ mỏi 30%.
Nguồn sưu tầm ELKAY Design